شهرستان ماسال

اين شهر با موقعيت جلگه اي در فاصله 50 كيلومتري شمال غرب رشت و در 20 كيلومتري غرب فومن و صومعه سرا شده است. اقليم معتدل و مرطوب آن به جهت واقع شدن در نزديكي كوهستان هاي تالش از يك سو و درياي خزر از سوي ديگر از هر دو عامل جغرافيايي مذكور متأثر مي باشد. شهرستان ماسال سابقاً بخشي از شهرستان وسيع تالش بود كه در سال1376 به شهرستان ماسال تبديل شد و شامل دو بخش ، مركزي و شاندرمن مي باشد. از نظر جغرافيايي ماسال از سه ناحيه جلگه اي ، كوهپايه اي و كوهستاني تشكيل يافته و مهمترين ارتفاعات آن تورشوم ، شاه معلم ، ريسبند ، و رودهاي مهم آن ارس نيك ، در آن بر و ميله سرا است .

وجه تسمیه:

وجه تسمیه ماسال دقیقاً معلوم نیست اما بعضی اعتقاد دارند از ترکیب “مازال ” یا ” مس ال ” است که به معنای کوهواره ، کوه مانند و منسوب به کوه می باشد و بعضی نظرات دیگری در این باره دارند ولی اهل تحقیق همه ی این نظریه ها را رد می کنند و بر این باورند که هنوز وجه تسمیه ماسال بروشنی معلوم نشده است . این شهرستان در گذشته یکی از بخشهای شهرستان تالش محسوب می شد که در سال ۱۳۷۶ مستقل شد و دارای دو بخش مرکزی و بخش شاندرمن و دوشهر ماسال و بازارجمعه و چهار دهستان طاسکوه، کوچکام ، شیخ نشین و شاندرمن است . شهرستان ماسال دارای سابقه تاریخی کهنی است.
و اماکن تاریخی این شهرستان مانند خرابه های شهرگاه و خون و نوآشه در نواحی ییلاقی و گورستانهای قدیمی که حکایت از تاریخ کهن این شهرستان دارند، با بررسی و کاوشهای باستان شناسی می توان به قدمت تاریخی این شهرستان و گذشته آن دست یافت.

موقعیت جغرافیایی شهرستان ماسال:

شهرستان ماسال با مساحت ۶۲۲ کیلومتر مربع و ارتفاع ۸۴ متر بالاتر از سطح دریا ، دومین شهرستان مرتفع استان گیلان پس از رودبار محسوب میگردد . ماسال از شمال به رضوانشهر ، از غرب و جنوب غربی به خلخال ، از شرق به فومن و صومعه سرا محدود میگردد . این شهر با مرکز استان ۴۵ کیلومتر ، با شهرستان تالش ۶۰ کیلومتر و با شهرستان صومعه سرا ۲۴ کیلومتر فاصله دارد.
شهر ماسال در کنار رودخانه خالکایی واقع ، که این رودخانه از قله مرتفع شاه معلم سرچشمه می گیرد پس از طی ۴۰ کیلومتر از داخل شهر ماسال عبور می نماید . شایان ذکر است شهر بازار جمعه نیز در کنار رودخانه مرغک شاندرمن واقع شده است ، این رودخانه نیز از داخل شهر بازارجمعه یعنی مرکز شهر شاندرمن عبور می نماید .
این شهرستان دارای محدوده های کوهپایه ای ، جنگلی و مرتعی می باشد . آب و هوای آن در ناحیه جلگه ای ، مرطوب و در ناحیه کوهستانی ، نیمه مرطوب کوهستانی است

جنگلها و مراتع

جنگلهای ماسال ، ترسیم خارق العاده ای از هنر نقاش ازل است ، درختان خود رو ی سر به فلک کشیده و تناور بلوط و توسکا ، راشستانهای زیبا و بی بدیل و مراتعی سر سبز و خرم با تنوع نا متناهی پوشش گیاهی و جانوری و مناطق بکر در ارتفاعات چشم هر بیننده ای را خیره می گرداند .جنگلهای ماسال و شاندرمن – خالق زیباترین غزل و ترنم سکر آور پنجه های هنر آفرین الهی طبیعت در این سرزمین است . حرکت شاخه های درختان تناور “راش” ،” بلوط” و ” آزاد” در نیایش و قنوتی روحانی انسان هوشمند و اندیشمند را تا بارگاه قدس الهی می کشاند
اما افسوس در دو دهه اخیر با دستان طماع و حریص شاهد مرگ نا بهنگام آن بوده ایم. در بهره برداری از جنگل بطریق بسیار غیر علمی و اصولی – با قطع یک درخت – گاه صدها درخت جوان و نهال قد بر افراشته بر خاک می افتد و باعث مرگ و نابودی آن شده است
این جنگلها از ارتفاعات اورما حد فاصل پونل رضوانشهر ، تنیان و آلیان ( حد فاصل صومعه سرا و فومن ) امتداد دارد ، و مانند قوسی ماسال و شاندرمن را از شمال غربی تا جنوب شرقی در محاصره دارند

رودها و چشمه ها

در این شهرستان دو رود عمده به نامهای خالکایی ماسال و رود مرغک شاندرمن جریان دارند .
رودخانه خالکایی ماسال از قله مرتفع شاه معلم سرچشمه می گیرد و پس از طی ۴۰ کیلومتر از داخل شهر ماسال عبور می نماید . استعداد این رودخانه در جهت گردشگری و نقش جذب توریست می تواند از اهمیت به سزایی برخوردار باشد .
رود مرغک شاندرمن نیز پس از سرچشمه گرفتن ار ارتفاعات کوههای تالش در لچور پس از اتصال به رودهای النزه و سیفی ، رودخانه مرغک را تشکیل داده و پس از گذر از ضیابر به تالاب انزلی می ریزد.

وضعیت فرهنگی و اجتماعی

شهرستان ماسال قبل از انقلاب یکی از محرومترین بخشهای کشور بوده و به دلیل فقر فقر فرهنگی که ناشی از حاکمیت رژیم طاغوت و ارباب رعیتی بود مردم از نظر فرهنگی بسیار ضعیف بودند ، بعد از انقلاب اسلامی و ایجاد مدارس و مراکز فرهنگی و هنری ، وضعیت فرهنگی و اجتماعی مردم تقویت گردید که از جمله مراکز فرهنگی و هنری شهرستان میتوان به موارد زیر اشاره نمود.

کتابخانه ها:

۱- کتابخانه عومی شهدای ماسال

۲- کتابخانه عمومی شاندرمن

۳- کتابخانه عمومی طاسکوه

۴-کتابخانه عمومی اولم

مجتمع های فرهنگی:

۱- مجموعه فرهنگی هنری اداری (اداره ارشاد)

۲- مجتمع فرهنگی هنری شاندرمن

۳- مجتمع فرهنگی هنری طاسکوه

اماکن ورزشی:

۱- سالن ورزشی شهید شیرازی ماسال

۲- سالن ورزشی حجاب ماسال

۳- زمین ورزشی شهید محبی ماسال

۴- سالن ورزشی شهید سالاری شاندرمن

۵- زمین فوتبال کفودمژده شاندرمن

۶- زمین ورزشی وزمه تر شاندرمن

اماکن تفریحی :

پارک ساحلی ماسال، در کنار رودخانه خالکایی قرار دارد که مکانی تفریحی و دارای جاذبه های دیدنی فراوان است.

اماکن فرهنگی،تفریحی:

سینما شادی ماسال ، تنها سینمای شهرستان ماسال است که بیشتر همایش ها و جشنواره های فرهنگی و هنری علی الخصوص در زمنیه شعر و موسیقی تالشی در آن برگزار می گردد و از استقبال نسبتاً خوب فرهنگیان ،دانش آموزان و تحصیل کرده های شهرستان برخوردار است.

انجمنهای فرهنگی و هنری

۱- انجمن قرآن و نهج البلاغه

۲- انجمن شعر و ادب

۳- انجمن خوشنویسی

۴- انجمن هنرهای تجسمی

۵- انجمن نمایش

۶- کانون موسیقی

۷- کانون نرجس

نشریات محلی :

ماهنامه تیجره (به مدیر مسئولی سید شهرام صفوی)

جمعیت:

براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ شهرستان ماسال دارای ۲ بخش ، ۲ شهر ، ۴ دهستان و ۱۰۸ آبادی است ، که از این تعداد آبادی ۹۸ آبادی دارای سکنه و ۱۰ آبادی خالی از سکنه می باشد .
در سرشماری عمومی نفوس و مسکن۱۳۸۵ ، شهرستان ماسال دارای ۴۸۰۹۱ نفر جمعیت و ۱۲۳۴۱ خانوار است . از کل جمعیت این شهرستان ۱۴۹۹۵ نفر در قالب ۳۹۹۰ خانوار ساکن در نقاط شهری و ۳۳۰۹۶ نفر در قالب ۸۳۵۱ خانوار ساکن در نقاط روستایی هستند به این ترتیب ۱۸/۳۱ درصد شهر نشین و ۸۲/۶۸درصد روستا نشین هستند
می باشد .
جمعیت ۳۳۰۹۶ نفری ساکن در نقاط روستایی این شهرستان را ۱۵۹۸۰ نفر مرد و ۱۷۱۱۶ نفر زن تشکیل می دهد . نسبت جنسی نقاط روستایی این شهرستان ۳۶/۹۳درصد می باشد یعنی به ازای هر ۱۰۰ نفر زن ساکن در نقاط روستایی ۹۳ نفر مرد وجود دارد . و ۲۴/۶۹ درصد جمعیت روستایی این شهرستان با سوادند.

گویش:

گویش تالشی را باید از جمله گویش های اصیل ایرانی دانست که به گروه شمال غربی زبان های ایرانی تعلق دارد و بزعم بعضی صاحب نظران زبان شناس ، زبان تالشی جزو زبان پهلوی اشکانی است .
زبان تالشی نیاز به تحقیق بیشتری دارد پس از گذشت هزاران سال هنوز هم در لابه لای جملات و عبارات آن ، واژه هایی را می توان یافت که هر یک یادگار و نشانه ای از زبان های کهن ایران باستان است .
زبان تالشی ، این یادگار ارزشمند ایران باستان ، فزون تر از هزار سال است که از یورش و هجوم زبان های بیگانه تازی ، ترک و مغول دور مانده و خود را به صورت گویشی اصیل محفوظ داشته است . بی شک این زبان در گذشته های دور ، تنها در این سرزمین متداول نبوده ، بلکه در بیشتر مناطق بویژه در شمال ایران گسترش داشته با این تفاوت که در هر منطقه گویش آن ، با آوایی مخصوص تلفظ می شده است.

کشاورزی ، دامپروری، صنعت و معدن

شهرستان ماسال با دارا بودن ۷۲۵۰ هکتار اراضی شالیزاری و ۴۵۹ هکتار اراضی باغی از نظر کشاورزی و تنوع محصول از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا مستعد بودن خاک سبب شده است که انواع محصولات باغی و زراعی در شهرستان کشت گردد . که مهمترین محصول این شهرستان برنج – باقلا – مرکبات – گوجه سبز – سبزیجات و غیره می باشد . در ضمن مردم این منطقه پس از برداشت برنج به کشت دوم تمایل زیادی داشته و محصولاتی چون شبدر و … جهت تمکن اقتصادی کشت می نمایند. ضمناً در شهر ماسال بازار هفتگی در روز شنبه و در بخش شاندرمن روز پنج شنبه برگزار می گردد که دارای رونق فراوان است .
علاوه بر کشاورزی ، دامداری شهرستان با دارا بودن بیش از ۲۵۰ هزار واحد دامی سنگین و سبک یکی از مهمترین تولید کنندگان فرآورده های دامی از جمله گوشت قرمز – گوشت مرغ- پنیر – کره – شیر – لر ( ماده غذای بسیار خوشمزه و پر کالری که ترکیبی از شیر و آب پنیر می باشد ) ، ماست و پشم و پوست و … که در سطح استان از شهرت خوبی برخورداراست ، می باشد . همچنین پرورش زنبور عسل در شهرستان ماسال رایج و عسل طبیعی این شهرستان نیز معروف است .
صنعت شهرستان ماسال تا کنون بدلیل نبودن مکان مناسب از رونق خوبی برخوردار نبوده است و یکی دیگر از عوامل عدم توجه به صنعت بن بست واقع بودن این شهرستان می باشد . خوشبختانه در سالهای اخیر با راه اندازی شهرک صنعتی بخش صنعت نیز در حال رونق و توسعه می باشد و انتظار می رود در آینده نزدیک با راه اندازی شهرک صنعتی دوم تحولی در صنعت شهرستان صورت گیرد .
شهرک دامپروری شهرستان ماسال : بمنظور ایجاد واحدهای صنعتی دامپروری فاز اول ، مجتمع دامپروری شهرستان ماسال در زمینی بمساحت ۲۶ هکتار در روستای چماچار شاندرمن در دست اجرا می باشد . در این مجتمع ۲۰ واحد دامپروری شیری ۳۰ رأسی با ظرفیت ۶۰۰ رأس اجرا خواهد شد . علاوه بر اشتغال یکصد نفر، سالانه مقدار۴۹۳۰ تن شیر و ۶۷ تن گوشت به ارززش بیست و یک میلیارد و ششصد و ده میلیون تومان تولید خواهد شد .

منبع:درگاه خدمات الکترونیکی ماسال