تارنمای مرجع تالش شناسی

پنجره ای به روی فرهنگ و تمدن تالش

شما در بخش تازه ها هستید

مطالب این بخش

صفحه 1

صفحه 2

صفحه 3

انتشار کتابی جدید در باره تالش

نگاهی به تاریخ و فرهنگ قوم تالش نام کتابی ست تالیف دکتر گارنیک آساتوریان به زبان روسی و با پیوستی در باره ریشه شناسی گونه های مختلف نام تالش به زبان انگلیسی نوشته گارنیک آساتوریان و حبیب برجیان.

 در 154 صفحه  از سوی شعبه ایران شناسی دانشگاه دولتی ایروان در سال 2011 چاپ و منتشر شده است . این کتاب روش علمی و با استفاده از منابع گسترده ایرانی ارمنی ، روسی و انگلیسی تالیف گردیده ودر آن به موضاعات مختلف تاریخی و فرهنگ تالش با رعایت اختصار و ایجازپرداخته شده است ، این اثر برای دانشجویان ایران شناسی و عامه علاقمندان به تاریخ و فرهنگ تالش به نگارش در آمده است.

 فرامرز مسرور ماسالی در گذشت

فرامرز مسرور(1324-1390) شاعر و محقق نامدار تالش که مدتی بود در بستر بیماری  به سر می برد ، در نیمه شب 18 دی ماه 90 جان به جان آفرین تسلیم نمو د .

فرامرز مسرور پس از اتمام دوره دبیرستان ، در سال 1351 به استخدام آموزش و پرورش در آمد و پس از 30 سال تدریس ادبیات فارسی در آموزشگاه های ماسال ، در سال 1379 باز نشست شد .

او ضمن اشتغال در آموزش و پرورش ، برای تحصیل در علوم اسلامی ، عازم قم شد و در حوزه های دینی آن شهر مراحلی از دوره فقه و اصول اسلامی را گذراند و موفق به دریافت گواهینامه حقوق شرعی اسلامی از آیت الله مرعشی گردید . او همچنین در سالهای 54 – 55 دوره آموزش خوشنویسی را در انستیتو هنر استاد حسن امیر خانی گذراند و سپس به آموزش و ترویج این هنر در شهرستان ماسال پرداخت.

فرامرز مسرور که در دوره حیات خود پیشاهنگ و پرچم دار شعر تالشی در ایران شناخته می شد ، از اوایل دهه 40 به سرودن شعر و نوشتن مقاله های ادبی و انتقادی پرداخت و در سال 1352 منظومه معروف « خندیله پئشت » را که در پیروی از منظومه حیدر بابای شهریار سروده بود ، چاپ و منتشر کرد و با این اثر دوره جدیدی در تاریخچه شعر تالشی آغاز نمود .

در زمان انقلاب اسلامی سال 57 او در زمره انقلابیون پیشتاز منطقه تالش قرار داشت و با سرودن اشعاری آتشین و همراهی در حرکت های اعتراضی به فعالیت های خود ادامه داد . پس از پیروزی انقلاب به سمت نخستین شهردار انقلابی ماسال منصوب گردید . اما پس از چند ماه خدمت در شهرداری دوباره به آموزش و پرورش بازگشت و با استفاده از فراغتی که پس از فرونشستن تب و تاب های انقلابی برایش پیش آمده بود ، فعالیت های ادبی و هنری اش را پی گرفت و به انجام تحقیقاتی در زمینه زبان و فرهنگ و جامعه ماسال روی نمود و موفق به انتشار آثار مشروح زیر گردید :

1. منظومه خندیله پئشت / 1352
2. تبارنامه شجره ماسال / 1378
3. نامداران ماسال و شاندرمن / 1379
4. مجموعه شعر در حصار سنگ / 1380
5. مجموعه شعر عاشورایی دریا در تشنگی / 1380
6. گستردگی زبان تالشی / 1383
7. شرح حال حاج اسماعیل ماسالی / 1386
8. فرهنگ لغات تالشی / 1386
9. مجموعه شعر حماسه تالش / 1386
10. مجموعه شعر همراه غزل / 1387
11. مجموعه شعر در فصل زخم تبر / 1378

کشف فسیلی چند میلیون ساله در تالش

شهرام آزموده اخیرا در وبلاگ خود تصویری را منتشر کرده است که از دو حال خارج نیست . یا بخشی از یک پیکره سنگی باستانی است یا فسیل جانوری متعلق به دوره های کهن زمین شناسی که اکنون به صورت یک صخره سنگ در کوه های تالش کشف گردیده . اما متاسفانه با وجود همه ی ارزش و اهمیتی که این کشف دارد ، تا کنون هچ مرجع و مسئولی آن را جدی نگرفته و به سراغ اش نرفته است و شاید منتظرند عوامل قاچاق آن را راهی اروپا نمایند و بعد ما با حشم حیرت شاهد بقیه ماجراباشیم.

سالهاست که اتفاقاتی از این دست در تالش رخ می دهد . اما هیچکس از آن چیزی نمی گوید . گویی یک توطئه سکوت در مورد مسایل تاریخی و فرهنگی تالش جریان دارد . نه در این گونه موارد مطلبی در نشریه ای انعکاس می یابد و نه صدا و سیمای گیلان به خود زحمت تهیه گزارشی هرچند کوتاه را می دهد .


کتاب و آلبوم موسیقی تالش

آرمین فریدی هفته خانی که از شاعران و محققان پرتلاش تالش به شمار می آید و پیشتر شاهد انتشار چند مجموعه شعر تالشی و مجموعه هایی از موسیقی فولک تالش ایشان بوده ایم ، اخیرا با همکاری واحد موسیقی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی گیلان ، اثر جدیدی با نام " موسیقی تالش ، همراه با آلبومی در 4 لوح فشرده از موسیقی تالشی را منتشر و در دسترس دوستاران این بخش از هنر قوم تالش قرار داده است .

کتاب موسیقی تالش که به محمد رضا درویشی هدیه شده است در 260 صفحه تدوین گردیده و در برگیرنده 82 تصنیف تالشی اعم از فولک و دارای پدید آورنده مشخص ، همراه با نت می باشد .

این اثر مقدمه نسبتا کوتاهی نیز دارد که ترجمه روسی آن را در پایان متن آورده اند .

شایان گفتن است که در متن تصنیف های ( کیجَلِم ) و ( زئنَ خاز ) که در کتاب موسیقی تالش آمده ، اشکالات تایپی متعددی راه یافته است . به منظور رفع آن اشکالات متن درست آن تصنیف ها در اینجا می آید :

ژئنَ خاز

بئرِن بَرواَ، بئرِن برواَ كَ ساييبئن

پئنجا سوار آمَيمونَ، باائل و جار آمَيمونَ

شِمَ آهواَ بَلَ را خواستگار آمَيمونَ

رنگينَ ائلئن كاييمون

سنگينَ ائلئن كاييمون

چَمَ چئمَ گلَن چرا را، خواستگار آمَيمونَ

هيار ـ هيار وينده رار آميمونَ

خواستگار آميمونَ

يارى چئمئن، اَ سييا چئمئن، مَنگ و آفتاوين

بى خواوى شون كستَ يارى را

مست و بى خواوين

بَمَ را ك راستى نينَ وات

چيرا بى تاوين، چيرا بى تاوين

مستَ چئمون راش

سييا زلفون راش

دآق ويرمَگت تيرمَ كا

كاريرون مبو، بدا دخسِ، خجالت بَكَشتى بَمَ كا

هيار هيار وينده رار آمَيمونَ

خواستگار آميمونَ


كيجَلِم

كيجَلِم، كيجلم، كيجلم

انارَ دارئن چيجَلم

خلخالَ ديمى چئمَن آو

بهارَ بندئن تيجَلم

اشته ناز مرا شيرينَ

اشته قَر مرا گرونَ

شيرنَ جانِم اِشتِ قربون

ت چِمِن غمى نئزونى

شنگَ چَمِرشور مستون

ت چمن غمى نئزونى

عاشقيمَ شَيداايمَ

بى قراريم رسواايمَ

آوارَ كيجَ گِلَن شار

غريبيمَ تنهاايمَ

ساروزيمَ زارو هيرون

ت چمن غمى نئزونى

مرديمَ از اِشتِ دردون

ت چمِن غمى نئزونى .



گزیده آثار شاعران تالش

" گزیده آثار شاعران تالش - ایران و جمهوری آذربایجان " نام کتابی است تالیف محقق جوان یاسر کرم زاده که از سوی واحد آفرینش های ادبی حوزه هنری گیلان ، در 264 صفحه ، به تازگی چاپ و منتشر شده است .

این کتاب در بر دارنده نمونه آثار 264 شاعر تالشی سرای تالش دو سوی آستارا رود می باشد که بدون هیچ تقدم و تاخر و به ترتیب الفبایی نام شاعران ، در چهار فصل تدوین گردیده است . این فصل ها عبارتند از :

1 - شفت / فومن / صومعه سرا . 2 - ماسال ، شاندرمن ، رضوانشهر . 3 - پره سر / اسالم / هشتپر . 4 - آستارا / عنبران ( انبران) اردبیل / جمهوری آذربایجان .


انتشار کتاب موسیقی قوم تالش

دکتر بهمن کاظمی از جمله موسیقی شناسان برجسته ایران است که در زمینه گردآوری ، بررسی و معرفی موسیقی اقوام ایران ، کوشش های فروانی نموده و تاکنون چند اثر ارزشمند در این زمینه منتشر کرده است .

بهمن کاظمی پس قراردادن قوم تالش در زمره هفت قوم کهن و شاخص ایران و پرداختن به هنر موسیقی این قوم در کنار و در مقایسه با موسیقی اقوام بزرگی چون کرد ، آذری ، فارس ،عرب ، بلوچ و لر و آوردن آن بررسی در کتاب " هویت ملی در ترانه های اقوام ایرانی " از اواخر دهه 70 پرداختن ویژه و گسترده تر موسیقی تالش را وجه همت خود قرار داد و ضمن سفرهای پژوهشی متعدد به حوزه فرهنگی تالش در دو سوی آستارا رود ، به خلق اثر تازه ای نایل گردید که اخیرا به همت فرهنگستان هنر ایران ، با نام « موسیقی قوم تالش » منتشر شده است . این اثر گرانسنگ صرف نظر از برخی اشکالاتی که در ثبت کلمات تالشی آن دیده می شود، بدون تردید نخستین منبع مستقل و شناسنامه علمی موسیقی باستانی تالش است که تاکنون منتشر شده .

باستان شناسی صومعه سرا

این کتاب که به " معرفی آثار فرهنگی ، تاریخی شهرستان صومعه سرا " اختصاص دارد، به قلم ولی جهانی و محسن زیدی با محورقرار دادن داده های کاوش در خرابه های شهر تاریخی گسکر نگارش یافته و اخیرا به وسیله نشر بلور رشت در 192 صفحه چاپ و منتشر شده است .

شهرت تاریخی ولایت گسکر و وجود خرابه های شهر تاریخی گسکر در منطقه جنگلی هفت دغنان صومعه سرا ، موضوع های مهمی بودند که سر انجام توجه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را به خود جلب نمود و از سوی آن سازمان هیاتی به سرپرستی ولی جهانی مامور انجام بررسی و کاوش در خرابه های شهر گسکر گردید . حاصل آن بررسی و کاوش تاکنون به صورت چند مقاله و کتاب منتشر شده و گزیده ای از آن نیز در کتاب " باستان شناسی صومعه سرا" آمده است . ولی جهانی و همکاران ایشان با نشر این آثار دریچه تازه ای گشوده اند که از این پس وسیعا مورد استفاده و استناد پژوهشگران تاریخ و فرهنگ گیلان قرار خواهد گرفت . از این رو لازم است به شدت مواظبت شود که اطلاعات ارایه شده در زمینه مذکور از صحت و استحکام کافی برخوردار باشد . خصوصا باید به این نکات توجه داشت که در هفت دغنان مانند بسیاری دیگر از سایت های تاریخی ایران ، علیرغم آنچه که در در باستان شناسی نوین معمول است ، قبل از آغاز کاوش بررسی های نظری انجام نگرفته است. از این رو هیات باستان شناس خود ناگزیر باید بار سنگین کسب و ارایه اطلاعات تاریخی ، فرهنگی ، اجتماعی و جغرافیایی مربوط به محل و حوزه کاوش خود را بر دوش بکشد و مسئولیت سلامت و استحکام آن اطلاعات را بر عهده بگیرد .

مروری در کتاب یاد شده نشان می دهد که اگرچه ماموریت آقای جهانی و هیات زیر سرپرستی ایشان بررسی و کاوش در هفت دغنان و محل خرابه های شهر گسکر بوده و لی گزارشهای جانبی ایشان و همکارانش به حوزه بسیار گسترده ای تعمیم یافته که حتی فرا تر از قلمرو ولایت تاریخی گسکرات است . یعنی از سلطان نشین های تولم و فومن تا سلطان نشین تول و ناو را دربر می گیرد تا جایی که مسجد کهن دینا چال و دژ لیسار را نیز فرا می گیرد و از آن حوزه نیز با نام "حوزه فرهنگی گسکر " یاد می شود و گسکر ، گوشه ای از صومعه سرا معرفی می گردد . بی آنکه نگاهی به تاریخ منطقه انداخته شود و در آن نگاه تالش نیز دیده شود. در حالی که هفت دغنان همین 10 – 20 سال پیش از شهرستان رضوانشهر منفک و به شهرستان صومعه سرا وصل گردیده است و هفت دغنان نیز گوشه ای از ولایت تاریخی گسکر بوده و گسکر بخش جنوبی سرزمین و یا حوزه فرهنگی و تاریخی و قومی تالش بوده است . ارایه اطلاعات به صورتی که آمد، بدون اینکه نیت و منظور نویسنده فاضل آن نیز باشد، خواسته نخواسته بر بسیاری از حقایق پرده ابهام می افکند و به نوعی منجر به هویت زدایی از ولایت گسکرات می شود .

با این امید که سهو های صورت گرفته در گزارشهای کاوش در هفت دغنان و شهر تاریخی گسکر و کتاب " باستان شناسی صومعه سرا " اصلاح شود و همچنین از تخلیط مباحث ولایت گسکربا داده های کاوش و بررسی در شهر گسکر جلو گیری به عمل آید و فراموش نشود که ولایت گسکر خود بخشی از سرزمین قومی و حوزه فرهنگی تالش است .

انتشار ویژه نامه نسیم تالش ، ویژه فرامرز مسرور

تازگی به همت حسین صفری سید آبادی و گردانندگان مجله " نسیم تالش " ویژه نامه وزینی در تجلیل از فرامرز مسرور ماسالی منتشر شده است .

جمعی از اصحاب قلم و هنر تالش که زودتر در جریان انتشار چنین ویژه نامه ای قرار گرفته اند با تقدیم اثری به پدر و پرچم دار شعر تالشی ؛ فرامرز مسرور ماسالی ، در این اقدام نیک مشارکت جسته اند .

این ویژه نامه به 16، تمام رنگی ، بهار 1390 ودر 56 صفحه منتشر شده است .


انتشار مجله هیرکان

در حالی که بهار فروانی نشریات تالشی در جمهوری آذربایجان ، چند سالی ست به زمستانی قطبی دچار آمده است و اکنون جز گاهنامه " صدای تالش" که به همت هلال محمد اف و علی ناصر و چند تن از دوستانشان به دشواری منتشر می شود ، با خبر شدیم رابیل عابدی اف فعال فرهنگی و اجتماعی تالش شمالی ، اخیرا نخستین شماره مجله " هیرکان " را منتشر کرده است .

در این شماره از هیرکان مطالب متنوعی دیده می شود که عناوین اهم آنها عبارت است از : زبان و فرهنگ اقلیت های قومی ، هیرکان مقاله ای در باره تالشان در نشریه " قزل قلم ، اندیشه و مشاهدات من در باره تالش ، شرایط اقلیمی منطقه لنکران ، ناسیو نالیسم منفی و مثبت ، تالشان ، نامه ای سرگشاده در مورد تدریس زبان تالشی ، گلچین ادبی ، نام اشخاص در آذربایجان .

" تالشان" همت رابیل عابدین اف را در مورد انتشار " هیرکان " می ستاید . به ایشان و همکارانش تبریک و خسته نباشید می گوید . ما امید واریم این نشریه بتواند بدور از وابستگی ها در گیر شدن به آفات ایدئولوژیک و گروه گرایی ها، همانطور که در ستون سخن سردبیر آن بیان شده است، خودرا وقف خدمت در زمینه های اعلام شده نماید و دریچه مطئمنی به سوی همدلی و همگرایی در بین روشنفکران تالش شود .

پیدا شدن سنگ نوشته پنج هزار ساله در تالش شمالی

بنا به نوشته وب سایت های تالیش اورگ و ایجمال آز درمنطقه تالش نشین لریک واقع در جنوب جمهوری آذربایجان دو پاره سنگ پیدا شده است که بر آنها به خط میخی خاص با قدمت 5 هزار سال، مطالبی نوشته شده است .

یکی از این سنگ ها در روستای بئله بند و دومی در روستای خلیفه کوچه پیدا شده است واکنون در موزه خصوصی علی حیدر علی اف نگهداری می شوند.

بنا به گفته هاشم کلبی اف استاد تاریخ دانشگاه لنکران، این سنگ نوشته اشاره هایی به مناسبات اجتماعی – سیاسی ، مدنی و تجاری دارد که حدود 5000 سال پیش در سرزمین تالش وجود داشته و اهالی این منطقه از نوعی خط میخی برای نوشتن استفاده می کردند.

این استاد تاریخ در ادامه گفته است : هنوز برای اظهار نظر بیشتر زود است و باید منتظر ماند تا متخصصان خطوط باستانی و خط میخی شناسها ی زبده، نوشته های آن پاره سنگ های یافته شده در روستای بئله بند و خلیفه کوچه را به دقت بخوانند و گزارش خود را ارایه دهند 26 /1 /90